Moeder waarom klappen wij?

Applaus_van_Tweede_kamerlid_Nico_Verlaan_tijdens_de_ledenvergadering_van_de_Boerenpartij_in_Barneveld_waarbij_Boer_Koek_-_NL-HaNA_2.24.01.05_0_922-0264_WM100

Gent Jazz was weer top dit jaar. Alhoewel de concerten van Damien Rice en D’Angelo niet overtroffen konden worden. Maar toch genoeg applaus. En plots was dat moment van existentiële crisis er weer. Ik keek naar mijn handen en zag die in ritmische beweging tegen elkaar botsen, louter om mijn appreciatie voor de artiest te tonen. Maar waarom? Waarom geen indianenroep met wapperende hand? Of voetgestamp? Of luidkeels gebalk? Of zoals de doven, handen in de lucht en zwaaien? Op zoek naar de origine van het klappen dus.

Geen simpel antwoord te vinden blijkbaar. Wetenschappers hebben alvast geen sporen van applaus gevonden in de oudheid en ook bij primaten is het geen gebruikelijk iets. Al zeker niet om appreciatie te tonen. Als ze het al doen, is het om gevaar of voedsel aan te kondigen. Of uit schrik. Ook baby’s doen het niet van nature uit. Als die content zijn, dan knijpen ze hun handjes samen. Aangeleerd dus en niet genetisch bepaald.

Geschiedenis

Onderzoekers kunnen niet echt een datum op het eerste applaus plakken, maar dat het al lang meegaat is zeker. In de bijbel wordt er een paar keer naar verwezen: “And they proclaimed him king and anointed him, and they clapped their hands and said, ‘Long live the king!'” Maar ook in de derde eeuw voor Christus is er al sprake van applaus. Veel geschreven stukken eindigen met ‘valete et plaudite’ ofte vaarwel en applaus. Romeinse keizers gebruikten het applaus als barometer voor hun populariteit. De Romeinen hadden trouwens verschillende vormen van applaus, waarbij afhankelijk van de waardering geluid gemaakt werd met de duim en vinger of de hele vlakke dan wel de holle hand.

Later werd het applaus overgenomen in de kerk en kregen priester met een goeie preek de handen op elkaar. Door misbruik met ingehuurde klappers kwamen er na verloop van tijd regels en conventies. Zo klap je nu op een klassiek concert als de dirigent binnenkomt, na elke solo op een jazz-concert en is het applaudiseren in de kerk verdwenen. Traag klappen staat vaak ook voor ironie.

Maar klappen wordt ook aangepast aan de tijdsgeest. Liken en sharen bijvoorbeeld.

Maar waarom?

Precies niet veel terug te vinden over het waarom van klappen. Het is iets wat we collectief kunnen doen om dus zo als massa appreciatie te tonen. Het maakt lawaai. Het kan ritmisch en lichte nuances zijn mogelijk. Hoe luider, hoe beter het was. En we kunnen het combineren met stemgeluid. Een stem wordt echter sneller moe en stampen met je voeten is motorisch gezien moeilijker. Er zijn ook enkele theorieën.

1. de luchtknuffel

Als een baby zijn moeder ziet of voelt naderen, doet hij een grijpbeweging. Soms iets te vroeg, waardoor hij eigenlijk een luchtknuffel doet waarbij de handjes tegen elkaar belanden. Idem als hij naar iets wil grijpen dat hij leuk vindt. Iets dat hij apprecieert. Dus misschien dat applaudiseren daaruit voortvloeit. Luchtknuffels geven aan iemand die je belangrijk vindt. Videobeelden van overopgewonden fans tonen trouwens die luchtknuffels. Er zitten er zelfs tussen die zichzelf beginnen te knuffelen.

2. het luchtschouderklopje

Een theorie ondersteund door enkele biologen. Het schouderklopje is een algemeen teken van appreciatie. Bij vertraagde beelden van geklap zien we dat de ene hand minder beweegt dan de ander. De stilstaande hand staat dan symbool voor de rug van de performer. Een schouderklopje op afstand dus.

3. Klappen als energieuitbarsting

Bevangen door emoties en opgewondenheid weet een mens vaak geen weg met zichzelf en zijn energie. Hij springt rechtop, stampt met zijn voeten en klapt met de handen. Iets wat we ook zien bij primaten.

4. De trance onderbreken

Klappen wordt bij veel rituelen gebruikt om boze geesten weg te jagen of mensen in trance weer wakker te maken. Een goed optreden, een mooi stuk theater en muziek in het algemeen kunnen ook dat trance-effect hebben. Om weer in de bewoonde wereld te geraken klapt de mens zichzelf terug.

5. Mijn eigen theorie

Darwin had it all wrong. We stammen helemaal niet af van de aap, maar van de zeehond. We zijn dol op zwemmen, eten graag vis, houden van kunstjes en de meesten onder ons krijgen ook een snor. En wat doen zeehonden met hun vinnen? Juist ja…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s