Plegen dieren zelfmoord?

Ik ben deze foto nu al een paar keer tegengekomen en iedere keer opnieuw trekt hij mijn aandacht. Om één of andere reden moet ik er naar staren. De donkere weemoed, het fatalisme, de perfecte buiteling, het apocalyptische, de hoogte en de kracht van het dier.

Na wat research blijkt de foto genomen te zijn door ene David Wojnarowicz, een naam die kan tellen. De man was een allrounder. Film, schilderkunst, fotografie, schrijven en acteren, hij deed het allemaal. Als hij niet bezig was te strijden voor gayrechten. In 1992 overleed hij echter op 37-jarige leeftijd aan AIDS. Zeker eens zijn schrijfsels lezen! Zitten gekke dingen tussen.

Ik vroeg me bij deze foto af of dieren eigenlijk bewust zelfmoord kunnen plegen. Nog even researchen dus. Dieren plegen zelfmoord maar nooit bewust. Om het “zelfmoord” te noemen is er bewustzijn nodig van het feit dat de eigen actie leidt tot de dood. Daarom moet het dier een idee hebben van leven en dood en het tweede ambiëren boven het eerste. Dit soort ideeën zijn te abstract voor de meeste dieren, wellicht zelfs voor dolfijnen, olifanten en bonobo’s. Is er geen besef van wat dood zijn inhoudt, dan kan een dier ook geen zelfmoord plegen, al kan hij wel acties uitvoeren die onherroepelijk zullen leiden tot de dood.

Wanneer ze tot het uiterste gedreven worden, kunnen dieren hun eigen leven beëindigen, door uithongering, verstikking of door met botte kracht toegebracht trauma. Meestvoorkomende oorzaak hierin is dat een dier (bijvoorbeeld een hond) bijzonder gehecht is aan een mens of aan een ander dier, en die vervolgens verliest. Veel intelligente dieren laten gemis blijken door een gebrek aan levenslust. Zwanen bijvoorbeeld die hun partner verliezen, kunnen bijzonder lusteloos worden waardoor ze zichzelf gaan uithongeren. Maar als dieren door depressie bijvoorbeeld niet meer eten en daardoor sterven, is dat geen zelfmoord – er is geen teken dat de dieren zich ervan bewust waren dat niet eten zou leiden tot de dood. Actieve zelfdoding komt in het dierenrijk maar zeer sporadisch voor. 

Schorpioenen die zichzelf steken wanneer omringd door vuur, hebben niet veel anders dat ze kunnen proberen te doen aan de pijn die ze voelen bij de oververhitting. Dat het leidt tot de dood, komt zeer zeer waarschijnlijk niet bewust in het koppie op. Idem voor spinnen die worden opgegeten na het paren, of nadat de eitjes zijn uitgekomen en bijen die steken en daarmee het leven laten – die offeren zichzelf ook niet bewust op.

Lemmings blijven nog over, maar zoals al eerder gezegd: verhalen over massale zelfdoding door de hamsterachtige beestjes berusten op een fabeltje. Het gaat zelfs zo ver dat de klootzakken van Disney een hele hoop lemmings van een klif duwde om de fabel de documentern. Twijfelgeval lijkt dan nog de tarsier. Dit diertje beschadigt zichzelf in gevangenschap zo hevig dat het bijna altijd leidt tot de dood. Daarom wordt het niet in dierentuinen gehouden. Maar het is ook van dit dier niet te bewijzen het dat doel – de dood – voor ogen had.

En deze buffels dan? Peer pressure! Grote kuddes die in beweging komen zijn niet meer af te stoppen. Plots remmen lukt dus niet, ook niet voor een afgrond.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s